فرزندان ما در جامعه قرار است با انواع انسانها رو به رو شوند که ممکن است خواسته یا ناخواسته آسیبهایی به آنها بزنند. به گفته برخی از مشاوران اگر کودکان و نوجوانان جرات ابراز وجود و رفتار قاطعانه نداشته باشند دچار اضطراب ناشی از سرخوردگی میشوند پس وظیفه والدین است که قدرتی به فرزندان خود بدهند تا در غیاب آنها از پس شرایط بر بیایند. اعتماد به نفس در کودکان مانند زره برای فرزندتان است تا به تن کنند و وارد جامع شوند و از آسیبها خود را حفظ کنند.
رمز اصلی موفقیت کودکان در سنین بزرگسالی، داشتن اعتماد به نفس در دوران کودکی میباشد.
تعریف اعتماد به نفس
نکتهای که هر کودکی باید آن را باور کند این است که : من میتوانم این کار را انجام دهم. اعتماد به نفس یعنی دیدن خود به عنوان فردی توانا و دوست داشتنی و منحصر به فرد. کودکانی که اعتماد به نفس بالایی دارند نسبت به نقاط ضعف خود دیدگاه واقع بینانهتری دارند و نقاط قوت خود را تقویت میکنند. اما برعکس کودکانی که فاقد اعتماد به نفس هستند در مقابله با مشکلات احساس ناکامی میکنند و در انتها به کودکانی منزوی و افسرده تبدیل خواهند شد. پس در لغت اعتماد به نفس در کودکان یعنی همان میزان خود باوری که نسبت به خودشان دارند.
اهمیت اعتماد به نفس در کودکان و فرزندانمان
حال اگر از والدین درباره آرزویشان برای فرزندشان بپرسیم جوابی که میشنویم این است : که میخواهم فرزند خوشحالی داشته باشم. در نتیجه بخش زیادی از این شاد بودن داشتن اعتماد به نفس است. یکی از مهمترین خواستههای هر والد در ارتباط با فرزندش این است که ببیند فرزند دختر یا پسر او نسبت به خودش حس خوبی داشته باشد.
راهکارهای افزایش اعتماد به نفس در کودکان توسط پدر و مادر
کودک برای پرورش اعتماد به نفس نیاز دارد والدینش بی قید و شرط او را دوست داشته باشند. در صورتی که احساس عشق و محبت به کودک داده شود، کودک به تدریج این باور را پرورش میدهد که حتی با وجود کامل نبودن، انسان دوست داشتنی است. بنابراین ارزش محبت و عشق دیگران را دارد. حال در این قسمت 20 راهکار و نکته درباره افزایش اعتماد به نفس در کودکان توسط پدر و مادر را توضیح میدهیم.
محبت خود را شرطی نکنید
برای مثال در پاسخ به کار اشتباه کودک میگویند “اگر این کار را انجام دهی دوستت ندارم.” یا گاهی با اشتباهات کودک او را تهدید به ترک یا تنبیه میکنند. این رفتار باعث میشود که کودکان شما حس کنند باید کاری مفید برای شما انجام دهند تا محبت و رفتار مناسب دریافت کنند و در غیر این صورت شما با آنها خوب نیستید. در این صورت همیشه منتظر تایید دیگران هستند .این باور میتواند برای اعتماد به نفس کودک بسیار آسیب رسان باشد. چنین کودکانی معمولا باورهای ضعیفتری نسبت به خود دارند و این باورها تا بزرگسالی در فرد باقی میماند.
استفاده از کلمات مثبت و مناسب
استفاده از عبارات و کلمات مثبت برای مورد تایید و تحسین قرار دادن فرزندتان اعتماد به نفس آنها را افزایش میدهد مخصوصا اگر گاهی اوقات این کار را در حضور دیگران یا در جمع انجام دهید. کلماتی مثل : من مطمئنم تو موفق می شوی، تو با ارزش ترین دارایی من هستی، وقتی تو به دنیا آمدی زندگی برای ما زیباتر شد، تو نور چشم من هستی و … می تواند تاثیرات شگفت انگیزی بر اعتماد به نفس کودک و درک و شناختی که از خود دارد بگذارد.
اعتماد به تواناییهای کودک
در تعامل با کودک در هنگام انجام دادن کاری که تا حدودی سخت است و والدین احساس میکنند از توان کودکشان خارج است گاهی از این جمله استفده میکنند : اره خودت انجامش بده، تو میتونی از پسش بر بیای. اما همزمان با گفتن این جمله مادر یا پدر شروع به کمک کردن به فرزند خود میکنند یعنی حرف و عملشان فرق میکند و موقع انجام کار مشاهده میکنید بیش از حد به کمک کردن به او پرداختند.
اگر به آنها میگویید که تو میتونی، در عمل هم بگذارید توانایی هایشان را بسنجند و احساس کنند به آنها اعتماد دارید. مهمترین مسئله در افزایش اعتماد به نفس کودک شما این است که به اصطلاح ظرف قدرت کودک خود را پر کنید.
در کارها از آنها کمک بگیرید
سعی کنید در کارها و چالشهای مناسب با کودکان خود در طی روز آنها را شرکت دهید تا به این باور برسند که آنها مفید هستند و قدرت تاثیرگذاری بالایی دارند. این احساس و این کار در بالابردن اعتماد به نفس در کودکان شما بسیار تاثیر گذار است.
فرصت تصمیمگیری به کودکان خود دهید
ممکن است در خانواده بارها با همسر و کودکان بزرگتر خود برای مسائلی مختلف مشورت کنید. در بحثهای سادهتر و متناسب با کودکان خود آنها را شرکت دهید و اجازه نظر دهی و تصمیم گیری به آنها بدهید. هنگامی که کودک شما تصمیمی را از جانب خودش و با اراده خودش بگیرد احساس اعتماد به نفس و توانایی بالایی خواهد داشت. این عمل باید طبق مسیر و راهنمایی والدین صورت گیرد.
فرزند شما شایسته احترام است
هنگامی که کودک شما از طرف والدین و خانواده خود احساس احترام نداشته باشد، به این باور میرسد که فردی مهم و موثر نیست. رفتار محترمانه و مناسب و انتقال احساسات درست به کودکان در میزان اعتماد به نفس آنها بسیار موثر میباشد. احترام در رفتار و کلام برای فرزندان باعث میشود تا آنها نیز به خود احترام بگذارند و احساس بهتری نسبت به خود داشته باشند.
تحسین و تشویقش کنید
انسان زمانی ارزش کار و زحمت خود را درک میکند که تاثیر آن را مشاهده کند. این مسئله در دوران کودکی بسیار مهمتر است. پدر و مادر میتوانند با رفتار و واکنشی که نسبت به کارهای کودکان خود نشان میدهند، ارزش آن رفتار و مسیر را برای کودکان خود تعیین کنند. از همین جهت تحسین و تشویق برای اقدامات کودکان شما میتواند بسیار تاثیر گذار باشد و علاوه بر بالابردن احساس اعتماد به نفس در آنها، آنها را برای انجام کارهای مفید تشویق کند.
سعی کنید کمتر از آنها انتقاد کنید ( انتقاد در جمع ممنوع)
انتقاد همیشگی والدین تنها یک چیز به کودک می آموزد و آن این است که : تو نمی توانی کاری را درست انجام دهی. اگر این انتقادها با استفاده از عبارات سرزنشآمیز همراه باشد تاثیر آن مخرّبتر است و اعتماد به نفس را در او از بین میبرد.
بیش از حد به کودکان در کارهای شخصی کمک نکنید
زیاد در کارهای شخصی به کودک کمک نکنیم. مدام نگوییم بگذار من کمکت کنم تا زودتر انجام شود چون در این صورت احساس میکند تنهایی از پس کارها بر نمیآید و استقلال را از فرزندمان میگیریم.
در مهارتهای دوستیابی به آن کمک کنید
کمک کنید مهارت دوستیابی فرزند شما افزایش پیدا کند چون با ارتباط با هم سن و سالان خود جدا از افزایش مهارت ارتباطی میتواند به اعتماد به نفس و خود دوستی او کمک کند.
تشویق برای شرکت در فوق برنامهها
تشویقش کنید علاوه بر برنامههای درسی در فوق برنامههایی که علاقه دارد شرکت کند و تجربههای جدید کشف کند و تواناییها و علایقش را بشناسد و آنها را تقویت کند.
هرگز نگویید که تو بدی
او را متوجه کنید که شما از خود او بدتان نمیآید بلکه خیلی هم دوستش دارید فقط از آن رفتار ناخرسند هستید. تو بد نیستی بلکه آن رفتار بد است.
بیش از حد تشویق نکنید
حواستان باشد در تشویق افراط نکنید. این کار باعث میشود فرزندتان خود محور شود و نتواند برتری یا موفقیت دیگران را نظاره کند و دچار اعتماد به نفس کاذب می شود.
فرزند خود را مقایسه نکنید
فرزندتان را با دیگر همسالان خودش مقایسه نکنید چونکه نه تنها باعث کم شدن اعتماد به نفس او میشود بلکه موجب رشد حسادت در فرزندتان خواهد شد. در واقع کودکانی که مقایسه میشوند همیشه آرزو دارند جای شخص دیگری باشند، بیش از حد خیال پردازی میکنند، احساس بیارزشی کرده و اغلب در برخورد با وظایف و مشکل گریه میکنند.
احساس استقلال مالی ایجاد کنید
این کار برای کودکان جالب و لذت بخش است و به این طریق برای پسانداز کردن تشویق میشوند. همچنین ایجاد یک حساب پس انداز برای کودک حس استقلال و اعتماد به نفس بیشتری به او میدهد.
برای کودک خود مهمانی برگزار کنید
بهترین محیط برای رشد اعتماد به نفس کودکان، محیطی از هم سن و سال های خود کودک است. مهمانی هایی متناسب به فرزند خود و همراه با دوستان او برگزار کنید. اين كار باعث بهبود روابط اجتماعي، افزايش اعتماد به نفس و آموزش آداب معاشرت مي شود.
کمال گرایی ایجاد نکنید
به فرزندتان نگویید افرین 19 شدی اما میتونستی 20 هم بشوی مگر چه تفاوتی بین تو و دوستت که نمره بالاتری گرفته هست. در این صورت با به کار بردن جملهی دوم دیگر تاثیر مثبت جملهی اول از بین میرود.
اهمیت عدم اعتماد به نفس در کودکان
هرگاه نسبت به عملکرد خود تردید داشتید از خود بپرسید آیا قانونمندی و شرطهای من به افزایش اعتماد به نفس فرزندم کمک می کند؟ ضمیر ناخودآگاه کودک شما تمام آن چه که از زبان شما می شنود را به عنوان تنها واقعیت موجود در جهان ثبت و نگه داری می کند. با مطالعه مطالب بالا دانستیم که رفتار و اعمال ما تاثیر بسیار مهمی بر اعتماد به نفس کودکان ما خواهد داشت. والدین باید اهمیت عدم اعتماد به نفس در کودکان را درک کنند و برای رشد این احساس در آنها بکوشند.
گاهی فرزند شما حتی بدون اینکه تلاش کند و یا شانس خود را امتحان کند، از انجام دادن یک کار یا چالش اجتناب می کند. این رفتار معمولا نشانه ترس از شکست یا احساس درماندگی در او میباشد.
عدم شناسایی درست ضعف اعتماد به نفس در کودکان باعث میشود تا آنها رفتارها و راه حلهایی نامناسب را برای حل این مشکل انتخاب کنند. کودکان در صورت عدم اعتماد به نفس و ندانستن ارزش کار خود، دست به اقداماتی میزنند تا در هر شرایطی پیروز شوند و مورد توجه قرار بگیرند. برای مثال تقلب در درس، دروغ گویی و … از این نوع اقدامات است.
کمبود اعتماد به نفس در کودکان باعث می شود، آنها در مدرسه نتوانند ارتباط خوبی برقرار کنند و نمرات پایینی کسب کنند. علاقه کمتری به انجام فعالیت های معمول داشته و از بازی کردن به صورت گروهی استقبال نمیکنند.
عدم اعتماد به نفس در کودکان باعث از بین بردن قدرت ارتباط گیری و قدرت رفتار اجتماعی آنها میشود و همین موضوع آنهارا از حضور در جامعه و جمع دلزده میکند. از مهم ترین علائم کمبود اعتماد به نفس؛ نوسانات خلقی، غم، گریه، طغیان خشم، ناامیدی یا سکوت هستند. کودکان با اعتماد به نفس پایین نمیتوانند انتقادهای دیگران را بپذیرند و در پذیرش مشکل دارند. نسبت به خود ادراک منفی دارند مانند: من هرگز نمی توانم، هیچ کسی مرا دوست ندارد، من زشتم، تقصیر من است، همه باهوش تر از من هستند و … دارند.
والدین نقش اساسی و اصلی در حفظ امنیت کودکان در برابر آسیبها و تهدیدات فضای مجازی برعهده دارند باید سطح دانش و آگاهی خود را بالا ببرند و با آگاهی بخشی به کودکان و نوجوانان و همراهی آنها در این محیط، از آسیبهای این حوزه پیشگیری کنند.
توجه داشته باشید که کودک دختر و پسر باهم تفاوتهایی دارند و هر کودک منحصر به فرد است و ممکن است شیوههای مختلفی برای ارتباط برقرار کردن به کار بگیرد. همانطور که مشخص است دختران و پسران از نظر بیولوژیکی و روان شناختی تفاوتهایی را با هم دارند.
این تفاوت ها گاهی نحوه رفتار صحیح با آنها را با همدیگر متمایز میکند. در کل راهکارهای بالابردن اعتماد به نفس در کودکان کلی بوده و ربطی به جنسیت ندارد. اما در برخی مواقع برخی نکات برای دختران و پسران به طور جداگانه از اهمیت بیشتری نسبت به همدیگر برخوردار است.
اعتماد به نفس در فرزند دختر
ممکن است این سوال برای شما مطرح شده باشد که چگونه اعتماد به نفس دخترم را بالا ببرم؟ به دخترانتان جسور بودن بیاموزید و با دخترتان از نقطهی ضعف رفتار نکنید. مخصوصا پدرها، سعی کنید هیچ وقت دختر خود را یک موجود کوچک، شکننده، درمانده و ناتوان نخوانید نه در تنهایی و نه در جمع .استفاده از شبکه های مجازی را برای دو گروه محدود کنید. پیروی از این قانون به فرزند دختر شما کمک زیادی خواهد کرد. هر چه دخترتان زمان بیشتری را در شبکه های اجتماعی بگذراند، اعتماد به نفس آنها کاهش می یابد.
احساسات دختران خود را در مورد تغییرات بدنشان تأیید کنید و به او کمک کنید تا حد امکان احساس راحتی کند. بهتر است اگر دختر نوجوانتان ترجیح می دهد لباس های گشاد بپوشد، به آنها اجازه دهید و آنها را از این کار منع نکنید.
اعتماد به نفس در فرزند پسر
بسيار از نوجوانان به خصوص پسران در زمان بلوغ، حسی ناخوشايند به خودشان دارن مخصوصا وقتی زيبايی خودشون را با ديگران مقايسه میکنند و آنچه در بدن خودشان اتفاق میافتد را نميپسندند مثل مو يا جوش در صورت. پدر و مادر نباید در مقابل این احساس نوجوان گارد بگیریند و کمکش کنند این بحران را سپری کند تا اگر لازم باشد از خدمات پزشکی و زیبایی کمک بگیرین.
نوجوان پسر باید از ظاهر خود احساس خوبی داشته باشد و این احساس تاثیرات بسیار مثبتی برای زندگی او خواهد داشت. والدین نیز باید برای فراهم کردن این شرایط و احساسات تلاش کنند. پسران عاشق رهبری و به سرانجام رساندن کارها هستند. پسران خود را به چال بکشید و به آنها توسعه مهارت فردی بیاموزید.
هیچ وقت این جمله که پسرا گریه نمیکنند را برای نوجوان خود به کار نبرید. چرا پسران نباید گریه کنند؟ آنها را از گریه کردن و بروز احساساتشان منع نکنید و به پسر خود بگویید که نباید از اشک ریختن و گریه کردن خجالت بکشد. تاکیید کنید ابراز احساسات و گریه کردن به معنای ضعیف بودن نیست.
اعتماد به نفس در کودکان ابتدایی
حدودا از سن 7 سالگی 13 سالگی که کودکان دوران ابتدایی تحصیلی خود را میگذرانند، اعتماد به نفس تاثیر بسیار زیادی در رشد آنها خواهد داشت. بیشتر کودکان برای اولین بار در مقطع ابتدایی با هم سن و سالان خود در محیطی قانونمند و اجتماعی قرار میگیرند و نیاز به قدرت و اعتماد به نفس دارند.
به همین دلیل است که والدین باید برای اعتماد به نفس در کودکان ابتدایی اهمیت ویژهای را قائل باشند و با توجه به وضعیت کودک به رشد آن کمک کنند. بسیاری از کودکان در این مقطع به دلیل عدم اعتماد به نفس نمیتوانند ارتباط خوبی با دوستان، معلمان و درس خود برقرار کنند و این موضوع مشکلات جدیای را برای آینده آنها به وجود خواهد آورد.
پسران عاشق رهبری و به سرانجام رساندن کارها هستند. پسران خود را به چال بکشید و به آنها توسعه مهارت فردی بیاموزید. هیچ وقت این جمله که پسرا گریه نمیکنند را برای نوجوان خود به کار نبرید. چرا پسران نباید گریه کنند؟ آنها را از گریه کردن و بروز احساساتشان منع نکنید و به پسر خود بگویید که نباید از اشک ریختن و گریه کردن خجالت بکشد. تاکیید کنید ابراز احساسات و گریه کردن به معنای ضعیف بودن نیست.
رشد اعتماد به نفس در آکادمی کوچینگ کودکان ویموند
آکادمی کوچینگ ویموند با برگزاری اولین دوره تخصصی کوچینگ کودکان، نوجوانان، جوانان و والدین، آموزشهای بسیار کاربردی در خصوص پرورش مهارتهای شخصی، کاری و رشد اعتماد به نفس در فرزندان را ارائه میدهد. این دورهها با هدف پرورش خلاقیت و ایدهپردازی در فرزندان تهیه شده و فرصت بسیار مناسبی برای رشد مهارتهای کودکان شما است. مسیر و نوع آموزشهای این دوره باعث رشد اعتماد به نفس در کودکان شده و احساس توانمندی و مفید بودن را برای کودکان به وجود میآورد.
پدر مادر عزیز فراموش نکنید که این شمایید که باورهای کودکتان را میسازید